Shingrix: Vắc xin phòng zona thần kinh, lịch tiêm và những điều cần biết

Zona thần kinh có thể gây đau rát, tổn thương da và kéo dài với các biến chứng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, đặc biệt ở người lớn tuổi và một số nhóm có nguy cơ cao. Shingrix là vắc xin tái tổ hợp giúp phòng zona thần kinh và giảm nguy cơ biến chứng liên quan. Vậy Shingrix tiêm mấy mũi, khoảng cách giữa các mũi bao lâu, những ai nên tiêm và cần lưu ý gì trước, trong và sau tiêm? Cùng Bệnh viện Đại học Phenikaa tìm hiểu những thông tin quan trọng về vắc xin Shingrix trong bài viết dưới đây.

Shingrix là vắc xin gì?

Shingrix là vắc xin tái tổ hợp được sử dụng để phòng bệnh zona thần kinh và giảm nguy cơ gặp các biến chứng do bệnh gây ra. Vắc xin chứa thành phần kháng nguyên của virus Varicella Zoster kết hợp với chất bổ trợ, không chứa virus sống. Vắc xin được khuyến nghị cho một số nhóm người trưởng thành, đặc biệt là người từ 50 tuổi và người từ 19 tuổi trở lên bị suy giảm miễn dịch.

1. Shingrix phòng bệnh gì?

Shingrix được sử dụng để phòng bệnh zona thần kinh (Herpes Zoster) – một bệnh do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra. Đây cũng chính là loại virus gây bệnh thủy đậu. Sau khi người bệnh khỏi thủy đậu, VZV không hoàn toàn biến mất mà có thể tồn tại ở trạng thái tiềm ẩn trong các tế bào thần kinh. Khi miễn dịch suy giảm do tuổi tác, bệnh lý hoặc thuốc điều trị, virus có thể tái hoạt và gây zona.

Bệnh thường biểu hiện bằng cảm giác đau, nóng rát, ngứa hoặc tăng nhạy cảm tại một vùng da, sau đó xuất hiện các mụn nước tập trung theo đường đi của dây thần kinh. Ở một số trường hợp, cơn đau có thể tiếp tục kéo dài ngay cả khi tổn thương trên da đã lành. Tình trạng này được gọi là đau dây thần kinh sau zona (PHN – Postherpetic Neuralgia) và là một trong những biến chứng đáng lưu ý của bệnh.

Zona thần kinh và thủy đậu cùng do VZV gây ra nhưng là hai bệnh khác nhau, vì vậy Shingrix không thay thế vắc xin thủy đậu. Vắc xin thủy đậu giúp phòng nhiễm VZV lần đầu; còn Shingrix tăng cường miễn dịch đặc hiệu với VZV ở người đã nhiễm, từ đó giảm nguy cơ virus tái hoạt gây zona.

Theo khuyến cáo của CDC, vắc xin này được sử dụng cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 19 tuổi trở lên bị suy giảm miễn dịch do bệnh lý hoặc điều trị. Việc tiêm chủng cần được thực hiện theo phác đồ và hướng dẫn của nhân viên y tế.

Shingrix là vắc xin phòng ngừa bệnh zona thần kinh

2. Shingrix của nước nào? Do hãng nào sản xuất?

Sản phẩm do GSK (GlaxoSmithKline) phát triển và sản xuất, thuộc nhóm vắc xin tái tổ hợp phòng zona thần kinh. Khác với vắc xin sống giảm độc lực, Shingrix chỉ chứa kháng nguyên glycoprotein E (gE) của VZV, kết hợp với hệ chất bổ trợ AS01B giúp tăng đáp ứng miễn dịch.

Vì không chứa virus VZV sống nên vắc xin có đặc điểm công nghệ khác với Zostavax – vắc xin zona thế hệ trước. Tại Việt Nam, thông tin về nguồn gốc và xuất xứ của vắc xin có thể được công bố trên nhãn, bao bì hoặc tài liệu sản phẩm. Sản phẩm được các hệ thống tiêm chủng tại Việt Nam giới thiệu là vắc xin sản xuất tại Bỉ. Khi thực hiện tiêm chủng, người dân nên kiểm tra thông tin của sản phẩm tại cơ sở tiêm để bảo đảm được cung cấp đầy đủ thông tin về lô vắc xin sử dụng.

3. Shingrix khác gì so với Zostavax?

Cả hai đều là vắc xin phòng zona thần kinh nhưng khác nhau về công nghệ vắc xin. Shingrix là vắc xin tái tổ hợp có chất bổ trợ, trong khi Zostavax là vắc xin virus sống giảm độc lực. Zostavax đã ngừng sử dụng tại Mỹ từ năm 2020. CDC khuyến nghị người từng tiêm Zostavax vẫn nên tiêm đủ 2 mũi Shingrix, cách mũi Zostavax ít nhất 8 tuần.

Có thể phân biệt hai loại vắc xin này qua một số điểm chính:

CDC cho biết hiệu quả bảo vệ của Zostavax giảm đáng kể theo thời gian. Vì vậy, người đã từng tiêm Zostavax vẫn được khuyến nghị tiêm Shingrix; CDC lưu ý nên cách ít nhất 8 tuần kể từ khi tiêm Zostavax trước khi tiêm.

Zostavax là vắc xin phòng ngừa zona thần kinh do Mỹ sản xuất

Những ai nên tiêm Shingrix?

Theo khuyến cáo của CDC, người từ 50 tuổi trở lên và người từ 19 tuổi có suy giảm hoặc ức chế miễn dịch do bệnh lý hoặc điều trị là những nhóm nên tiêm vắc xin để phòng zona thần kinh và các biến chứng liên quan. Khuyến cáo vẫn áp dụng trong một số trường hợp đã từng mắc zona hoặc từng tiêm vắc xin phòng zona trước đó.

1. Người từ 50 tuổi có nên tiêm không?

Có. Người từ 50 tuổi trở lên thuộc nhóm được CDC khuyến nghị tiêm vắc xin, kể cả khi chưa từng mắc zona thần kinh. Phác đồ thông thường gồm 2 liều, cách nhau 2–6 tháng.

Tuổi cao là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc zona. Miễn dịch suy giảm dần theo tuổi, nên cơ thể kiểm soát virus VZV tiềm ẩn kém hơn. Khi virus tái hoạt, zona thần kinh có thể xuất hiện và gây đau, tổn thương da hoặc các biến chứng kéo dài, trong đó đáng chú ý là đau dây thần kinh sau zona.

Vì vậy, bạn không cần đợi từng bị zona mới tiêm. Người từ 50 tuổi chưa mắc bệnh vẫn nên tiêm chủ động.

2. Người từ 19 tuổi suy giảm miễn dịch có tiêm được không?

Có. Người từ 19 tuổi trở lên bị suy giảm miễn dịch do bệnh lý hoặc điều trị thuộc nhóm được CDC khuyến nghị nên tiêm. Nhóm này có nguy cơ mắc zona và gặp biến chứng cao hơn so với người có hệ miễn dịch khỏe mạnh.

Một số tình trạng hoặc phương pháp điều trị có thể làm ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng miễn dịch, chẳng hạn:

• Người mắc một số bệnh lý gây suy giảm miễn dịch, trong đó có HIV hoặc một số bệnh ung thư.
• Người ghép tạng hoặc đang sử dụng các thuốc làm ức chế hệ miễn dịch.
• Người đang điều trị bằng hóa trị, xạ trị hoặc một số liệu pháp có khả năng ảnh hưởng đến hệ miễn dịch.
• Người dùng corticosteroid liều cao kéo dài hoặc thuốc sinh học ức chế miễn dịch.

Đối với người suy giảm miễn dịch, thời điểm tiêm cần được cân nhắc cùng tình trạng bệnh và kế hoạch điều trị. Phác đồ gồm 2 liều, thông thường cách nhau 2–6 tháng; trong một số trường hợp cần hoàn thành miễn dịch trong thời gian ngắn hơn, liều thứ hai có thể được tiêm sau 1–2 tháng. Bác sĩ có thể cân nhắc thời điểm tiêm để đáp ứng miễn dịch đạt hiệu quả phù hợp.

3. Đã mắc zona có cần tiêm Shingrix không?

Có. Người từng mắc zona vẫn được khuyến nghị tiêm vắc xin nếu thuộc nhóm đối tượng chỉ định. Một lần mắc zona không đồng nghĩa với việc cơ thể có khả năng bảo vệ tuyệt đối trước nguy cơ tái phát. CDC ghi nhận zona có thể xuất hiện trở lại và khuyến nghị người có tiền sử mắc bệnh vẫn tiêm vắc xin tái tổ hợp phòng zona.

Nếu đang trong đợt zona cấp tính, người bệnh chưa nên tiêm ngay. Sau khi bệnh đã qua giai đoạn cấp và tổn thương phát ban đã hết, có thể trao đổi với bác sĩ về thời điểm tiêm phù hợp. CDC không quy định phải chờ một khoảng thời gian cố định sau khi mắc zona mới được tiêm.

4. Người đã tiêm Zostavax có cần tiêm không?

Có. CDC khuyến nghị người đã tiêm Zostavax vẫn tiêm đủ 2 mũi Shingrix, cách mũi Zostavax ít nhất 8 tuần. Lý do là cả hai loại vắc xin sử dụng hai công nghệ vắc xin khác nhau, đồng thời khả năng bảo vệ của Zostavax có xu hướng giảm theo thời gian. Khi tư vấn tiêm Shingrix cho người đã từng tiêm Zostavax, bác sĩ sẽ xem xét tuổi, thời điểm đã tiêm Zostavax và tình trạng sức khỏe hiện tại.

Người đã từng tiêm Zostavax không nên tự bỏ qua hoặc tự lặp lại lịch tiêm mà nên cung cấp thông tin về mũi tiêm trước đó để nhân viên y tế xác định lịch phù hợp.

Shingrix dành cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 19 tuổi trở lên bị suy giảm miễn dịch

Những trường hợp cần trì hoãn hoặc thận trọng khi tiêm

Shingrix được khuyến nghị cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 19 tuổi trở lên bị suy giảm miễn dịch. Tuy nhiên, không phải thời điểm nào cũng phù hợp để tiêm. Tiền sử dị ứng, tình trạng bệnh cấp tính, thai kỳ hoặc một số vấn đề sức khỏe đặc biệt có thể là chống chỉ định hoặc lý do cần tạm hoãn tiêm. Vì vậy, người tiêm nên thông báo đầy đủ tiền sử bệnh và các thuốc đang sử dụng để bác sĩ thực hiện sàng lọc trước tiêm.

1. Ai không nên tiêm Shingrix?

Shingrix chống chỉ định với người từng bị phản ứng dị ứng nghiêm trọng, chẳng hạn phản vệ, với một thành phần của vắc xin hoặc sau một liều trước đó. Người đã có phản ứng dị ứng nghiêm trọng sau mũi 1 sẽ không tiêm mũi 2.

Ngoài chống chỉ định trên, một số tình trạng có thể khiến lịch tiêm cần được điều chỉnh hoặc trì hoãn. Người chuẩn bị tiêm không nên tự xác định mình có thuộc nhóm chống chỉ định chỉ dựa trên một triệu chứng hoặc bệnh đang mắc. Thay vào đó, cần cung cấp cho nhân viên y tế:

• Tiền sử dị ứng với vắc xin hoặc thuốc.
• Thông tin về phản ứng từng gặp sau các lần tiêm chủng trước.
• Các bệnh đang điều trị và mức độ ổn định của bệnh.
• Danh sách thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc ảnh hưởng đến hệ miễn dịch.
• Tình trạng mang thai hoặc dự định mang thai nếu có.

Việc sàng lọc trước tiêm giúp bác sĩ xác định có nên tiêm ngay, cần trì hoãn hay cần đánh giá thêm trong từng trường hợp.

2. Đang bị sốt hoặc mắc bệnh cấp tính có tiêm được không?

Không phải cứ có sốt hoặc đang mắc bệnh là bắt buộc phải hoãn tiêm. Người chỉ mắc bệnh nhẹ, chẳng hạn cảm lạnh thông thường, vẫn có thể được tiêm nếu đáp ứng các điều kiện tiêm chủng khác.

Ngược lại, nếu đang mắc bệnh cấp tính ở mức độ vừa hoặc nặng, có hoặc không kèm sốt, việc tiêm thường được trì hoãn cho đến khi tình trạng sức khỏe cải thiện. Đây là biện pháp thận trọng nhằm tránh chồng lấp triệu chứng của bệnh đang mắc với phản ứng sau tiêm và giúp đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe của người tiêm.

Do đó, khi đang sốt hoặc không khỏe, người dân không nên tự quyết định tiêm hay hoãn tiêm chỉ dựa trên nhiệt độ cơ thể. Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ bệnh, triệu chứng hiện tại và tình trạng sức khỏe tổng thể trước khi đưa ra quyết định.

3. Phụ nữ mang thai có tiêm Shingrix được không?

Hiện CDC/ACIP (Hoa Kỳ) chưa có khuyến nghị tiêm Shingrix trong thai kỳ do còn thiếu dữ liệu an toàn ở phụ nữ mang thai. Do đó, nếu đang mang thai, việc tiêm vắc xin thường được cân nhắc trì hoãn cho đến sau thai kỳ.

Phụ nữ đang chuẩn bị mang thai hoặc phát hiện mình đang mang thai nên thông báo với nhân viên y tế trước khi tiêm. Việc này giúp bác sĩ đánh giá thời điểm tiêm phù hợp dựa trên tình trạng sức khỏe và nhu cầu phòng bệnh của từng người.

Nếu vô tình tiêm Shingrix trước khi phát hiện có thai, người tiêm không cần quá lo lắng hoặc tự đưa ra quyết định về thai kỳ mà nên thông báo cho bác sĩ để được tư vấn cụ thể. CDC hiện không yêu cầu xét nghiệm thai thường quy trước khi tiêm.

Phụ nữ mang thai nên trì hoãn tiêm Shingrix đến sau sinh

4. Người đang điều trị bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch cần lưu ý gì?

Có bệnh nền không đồng nghĩa với việc không được tiêm vắc xin. Ngược lại, một số tình trạng suy giảm hoặc ức chế miễn dịch chính là nhóm được khuyến nghị tiêm vắc xin phòng zona từ 19 tuổi trở lên.

Với người đang điều trị bệnh ung thư, HIV, sau ghép tạng hoặc sử dụng các thuốc có khả năng ảnh hưởng đến miễn dịch, bác sĩ có thể cần cân nhắc thời điểm tiêm so với liệu trình điều trị. Mục tiêu là lựa chọn thời điểm phù hợp để vừa bảo đảm an toàn, vừa tạo đáp ứng miễn dịch tốt nhất có thể.

Người có bệnh mạn tính nên chủ động cung cấp thông tin về bệnh và thuốc đang dùng thay vì tự bỏ qua tiêm chủng. Theo CDC, những người mắc bệnh mạn tính nhìn chung vẫn nên được tiêm vắc xin tái tổ hợp phòng zona nếu không có chống chỉ định hoặc yếu tố cần trì hoãn.

Tóm lại, trước khi tiêm, cần đặc biệt lưu ý: tiền sử phản ứng dị ứng nghiêm trọng với vắc xin, bệnh cấp tính mức độ vừa hoặc nặng, tình trạng đang mắc zona cấp tính và thai kỳ. Người có bệnh nền hoặc đang điều trị ảnh hưởng đến miễn dịch vẫn có thể thuộc nhóm nên tiêm, nhưng cần được bác sĩ đánh giá thời điểm phù hợp.

Shingrix tiêm mấy mũi? Lịch tiêm như thế nào?

Vắc xin được tiêm theo phác đồ 2 mũi cho người thuộc nhóm được khuyến nghị. Với người từ 50 tuổi có hệ miễn dịch bình thường, mũi thứ hai thường được tiêm sau mũi đầu 2–6 tháng. Người từ 19 tuổi suy giảm hoặc ức chế miễn dịch cũng cần 2 mũi, nhưng trong một số trường hợp bác sĩ có thể rút ngắn khoảng cách giữa hai liều xuống 1–2 tháng để hoàn thành phác đồ sớm hơn.

1. Bảng tóm tắt lịch tiêm Shingrix

Lưu ý: Khoảng cách cụ thể cần được xác định theo tình trạng sức khỏe và hướng dẫn của bác sĩ. Khoảng cách tối thiểu giữa hai liều là 4 tuần; nếu mũi thứ hai được tiêm sớm hơn khoảng thời gian tối thiểu này, cần được đánh giá để tiêm lại liều hợp lệ.

2. Shingrix tiêm 2 mũi cách nhau bao lâu?

Với đa số người trưởng thành, mũi 2 được tiêm cách mũi 1 từ 2–6 tháng. Đây là lịch tiêm thông thường được CDC khuyến nghị cho người từ 50 tuổi trở lên và cũng là khoảng cách thường áp dụng cho người từ 19 tuổi bị suy giảm hoặc ức chế miễn dịch.

Ở người có tình trạng suy giảm hoặc ức chế miễn dịch và cần hoàn thành phác đồ trong thời gian ngắn hơn, bác sĩ có thể cân nhắc tiêm mũi 2 sau 1–2 tháng kể từ mũi đầu tiên. Quyết định rút ngắn lịch không nên tự thực hiện mà cần dựa trên tình trạng miễn dịch, bệnh lý nền và kế hoạch điều trị của từng người.

Về nguyên tắc, hai liều cần cách nhau ít nhất 4 tuần. Nếu khoảng cách thực tế dài hơn lịch dự kiến, người tiêm không nên tự động quay lại từ đầu mà cần tiếp tục hoàn tất liều còn thiếu theo hướng dẫn của cơ sở tiêm chủng.

3. Quên tiêm mũi 2 Shingrix có phải tiêm lại từ đầu không?

Không. Nếu mũi 2 bị trễ, không cần bắt đầu lại phác đồ tiêm từ mũi đầu tiên. CDC hướng dẫn tiêm liều còn thiếu sớm nhất có thể khi người tiêm đủ điều kiện.

Chẳng hạn, nếu đã tiêm mũi 1 nhưng vì lý do cá nhân chưa thể tiêm mũi 2 trong khoảng thời gian 2–6 tháng, người tiêm vẫn có thể tiếp tục với mũi 2 mà không phải thực hiện lại mũi 1. CDC không quy định thời gian tối đa giữa hai liều đối với trường hợp này.

Tuy nhiên, không nên tự ý rút ngắn khoảng cách giữa hai mũi. Khoảng cách tối thiểu giữa liều 1 và liều 2 là 4 tuần; nếu mũi 2 được tiêm sớm hơn mức này, liều tiêm có thể không được tính hợp lệ và cần được tiêm lại theo hướng dẫn chuyên môn.

4. Có thể tiêm Shingrix cùng các vắc xin khác không?

Có thể tiêm Shingrix cùng một số vắc xin khác trong cùng một lần đến cơ sở tiêm chủng, nếu người tiêm có chỉ định phù hợp. Vắc xin tái tổ hợp phòng zona có thể được sử dụng đồng thời với các vắc xin dành cho người trưởng thành, nhưng mỗi loại cần được tiêm bằng bơm kim tiêm riêng và tại các vị trí tiêm khác nhau.

Việc tiêm đồng thời nhiều loại vắc xin cần được nhân viên y tế đánh giá dựa trên lịch sử tiêm chủng, tình trạng sức khỏe và những vắc xin dự kiến sử dụng. Người tiêm nên cung cấp đầy đủ thông tin về các mũi đã thực hiện trước đó để được xây dựng lịch tiêm phù hợp.

Bác sĩ chuyên khoa thăm khám và tư vấn lịch tiêm vắc xin phù hợp

Phản ứng sau tiêm Shingrix thường gặp

Sau khi tiêm, cơ thể có thể xuất hiện một số phản ứng tại chỗ hoặc toàn thân do đáp ứng miễn dịch với vắc xin. Phần lớn các phản ứng này ở mức độ nhẹ đến vừa, kéo dài khoảng 2–3 ngày và tự cải thiện. Vì vậy, người tiêm không nên quá lo lắng nếu xuất hiện đau tại vị trí tiêm, mệt mỏi, đau cơ hoặc sốt nhẹ trong những ngày đầu.

1. Tiêm Shingrix có đau không? Các phản ứng thường gặp là gì?

Có. Đau tại vị trí tiêm là phản ứng thường gặp nhất sau tiêm Shingrix và có thể đi kèm một số triệu chứng toàn thân. Các phản ứng được ghi nhận gồm:

• Đau tại vị trí tiêm: Cánh tay có thể đau, nhức hoặc hơi khó chịu, đặc biệt trong thời gian đầu sau tiêm.
• Đỏ hoặc sưng: Vùng da quanh vị trí tiêm có thể đỏ, sưng hoặc căng tức trong thời gian ngắn.
• Mệt mỏi: Cảm giác uể oải, thiếu năng lượng có thể xuất hiện sau tiêm.
• Đau cơ: Một số người có thể cảm thấy đau nhức cơ hoặc cơ thể ê mỏi.
• Đau đầu: Thường là triệu chứng thoáng qua và có thể tự giảm.
• Ớn lạnh hoặc sốt: Có thể xuất hiện cảm giác lạnh run, sốt sau tiêm, thường ở mức độ nhẹ.
• Triệu chứng tiêu hóa: Đau bụng hoặc buồn nôn có thể xảy ra ở một số người.

Các phản ứng này có thể khiến một số người cảm thấy mệt hoặc tạm thời hạn chế sinh hoạt hằng ngày, nhưng thường tự hết trong khoảng 2–3 ngày. Mức độ phản ứng ở mỗi người không giống nhau và việc có hoặc không có phản ứng sau tiêm không phải là căn cứ để đánh giá vắc xin có hiệu quả hay không.

So với một số loại vắc xin khác, phản ứng sau tiêm có thể khiến người tiêm cảm nhận rõ hơn, do vắc xin tạo đáp ứng miễn dịch mạnh. Tuy nhiên, các triệu chứng thông thường có tính chất tạm thời và không đồng nghĩa với việc vắc xin gây bệnh zona.

Nếu đã xuất hiện phản ứng sau mũi thứ nhất, người tiêm vẫn cần hoàn thành mũi thứ hai theo lịch được khuyến nghị, trừ khi bác sĩ xác định có chống chỉ định hoặc phản ứng nghiêm trọng liên quan đến vắc xin.

2. Khi nào cần liên hệ cơ sở y tế sau tiêm?

Không phải mọi triệu chứng sau tiêm đều đáng lo ngại. Tuy nhiên, người tiêm cần được đánh giá y tế nếu các biểu hiện nặng, kéo dài hoặc có xu hướng tăng lên thay vì thuyên giảm.

Đặc biệt, cần nhận biết các dấu hiệu có thể gợi ý phản ứng dị ứng nghiêm trọng, chẳng hạn:

• Khó thở hoặc cảm giác nghẹn, thắt ở họng.
• Phù mặt, môi hoặc vùng họng.
• Tim đập nhanh bất thường.
• Chóng mặt, yếu hoặc cảm giác sắp ngất.
• Nổi mề đay hoặc các biểu hiện dị ứng nghiêm trọng khác.

Phản ứng dị ứng nặng sau tiêm vắc xin là hiếm gặp nhưng có thể đe dọa tính mạng, vì vậy cần được cấp cứu ngay khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ.

Ngoài ra, nếu sốt cao, triệu chứng kéo dài hơn dự kiến, trở nên nghiêm trọng hoặc không có dấu hiệu cải thiện, người tiêm nên liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn thay vì tự theo dõi kéo dài tại nhà.

Sau khi hoàn tất tiêm, người dân nên ở lại theo dõi tại cơ sở tiêm chủng theo thời gian và hướng dẫn của nhân viên y tế, đồng thời lưu lại thông tin liên hệ của cơ sở để có thể trao đổi khi xuất hiện triệu chứng bất thường.

Cần gặp bác sĩ ngay nếu: xuất hiện khó thở, phù mặt hoặc họng, tim đập nhanh bất thường, chóng mặt đột ngột hoặc các dấu hiệu gợi ý phản ứng dị ứng nghiêm trọng sau tiêm. Rất hiếm gặp, hội chứng Guillain-Barré (yếu cơ, tê bì tiến triển) đã được ghi nhận trong vòng 6 tuần sau tiêm. Nếu bạn thấy yếu hoặc tê bì tay chân tăng dần, hãy đến cơ sở y tế ngay.

Tiêm Shingrix cần lưu ý gì trước và sau tiêm?

Tiêm vắc xin cần được thực hiện sau khi nhân viên y tế khai thác tiền sử sức khỏe và đánh giá tình trạng hiện tại. Người tiêm nên cung cấp đầy đủ thông tin về dị ứng, bệnh nền, thuốc đang sử dụng, tình trạng miễn dịch và các vắc xin đã tiêm trước đó để bác sĩ xác định thời điểm tiêm phù hợp. Sau tiêm, cần ở lại cơ sở tiêm chủng theo hướng dẫn và chủ động theo dõi sức khỏe tại nhà.

1. Trước khi tiêm

Trước khi tiêm, người được tiêm nên trao đổi với bác sĩ về các thông tin sức khỏe có thể ảnh hưởng đến chỉ định hoặc thời điểm tiêm, bao gồm:

• Tiền sử dị ứng: Thông báo nếu từng có phản ứng dị ứng nghiêm trọng với thuốc, thực phẩm, vắc xin hoặc từng xuất hiện phản ứng sau một liều vắc xin trước đó. Tiền sử phản vệ với bất kỳ thành phần nào của vắc xin hoặc sau liều trước là chống chỉ định cần được lưu ý.
• Bệnh nền và thuốc đang sử dụng: Cung cấp thông tin về các bệnh đang điều trị và danh sách thuốc đang dùng, đặc biệt các thuốc có khả năng ảnh hưởng đến hệ miễn dịch như thuốc ức chế miễn dịch, hóa trị hoặc một số liệu pháp điều trị ung thư. Với người suy giảm miễn dịch, bác sĩ có thể cân nhắc thời điểm tiêm để đáp ứng miễn dịch đạt hiệu quả phù hợp.
• Tình trạng suy giảm miễn dịch: Những người suy giảm hoặc có khả năng suy giảm miễn dịch do bệnh lý hoặc điều trị thuộc nhóm được khuyến nghị tiêm từ 19 tuổi. Vì vậy, việc thông báo đầy đủ tình trạng miễn dịch giúp bác sĩ xây dựng lịch tiêm phù hợp.
• Tiền sử mắc zona thần kinh và thủy đậu: Người từng mắc zona vẫn có thể tái mắc và vẫn được khuyến nghị tiêm nếu thuộc nhóm chỉ định. Người từng mắc thủy đậu hoặc đã tiêm vắc xin thủy đậu cũng có thể được tiêm theo khuyến cáo.
• Các vắc xin đã tiêm gần đây: Mang theo sổ hoặc thông tin lịch sử tiêm chủng nếu có. Shingrix có thể được tiêm cùng một số vắc xin khác nhưng cần sử dụng bơm kim tiêm riêng và tiêm tại các vị trí giải phẫu khác nhau. Trường hợp đã tiêm vắc xin zona sống giảm độc lực Zostavax hoặc vắc xin thủy đậu, bác sĩ sẽ căn cứ vào thời điểm tiêm trước đó để xác định khoảng cách phù hợp.

Ngoài ra, nếu đang mắc bệnh cấp tính mức độ vừa hoặc nặng, có hoặc không kèm sốt, người tiêm có thể cần trì hoãn cho đến khi hồi phục. Ngược lại, các bệnh nhẹ như cảm lạnh thông thường không nhất thiết phải hoãn tiêm.

2. Sau khi tiêm cần làm gì?

Sau khi hoàn tất tiêm chủng, người tiêm nên thực hiện một số lưu ý để kịp thời phát hiện và xử trí các phản ứng bất thường:

• Ở lại cơ sở tiêm chủng để theo dõi: Theo quy định của Bộ Y tế, người được tiêm cần ở lại cơ sở tiêm chủng theo dõi ít nhất 30 phút. Với người có tiền sử dị ứng hoặc bệnh nền, nhân viên y tế có thể đề nghị theo dõi lâu hơn.
• Theo dõi sức khỏe tại nhà: Đau, đỏ hoặc sưng tại vị trí tiêm; mệt mỏi, đau cơ, đau đầu, ớn lạnh, sốt, đau bụng hoặc buồn nôn là những phản ứng có thể gặp sau tiêm. Phần lớn phản ứng ở mức độ nhẹ đến vừa và thường giảm trong khoảng 2–3 ngày.
• Không tự dùng thuốc dự phòng trước khi tiêm: CDC không khuyến nghị dùng thuốc hạ sốt hoặc giảm đau một cách dự phòng trước khi tiêm. Nếu xuất hiện triệu chứng sau tiêm, thuốc có thể được sử dụng để điều trị triệu chứng khi cần theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Ghi nhớ lịch tiêm mũi tiếp theo: Vắc xin được tiêm theo liệu trình 2 mũi. Bạn nên ghi lại ngày tiêm mũi 1 và đặt nhắc lịch cho mũi 2, thường sau 2–6 tháng. Nếu mũi thứ hai bị trễ hơn khoảng thời gian khuyến cáo, không cần tiêm lại từ đầu mà nên tiêm bổ sung mũi còn thiếu càng sớm càng tốt.
• Liên hệ cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường: Nếu triệu chứng sau tiêm không cải thiện, trở nên nặng hơn hoặc xuất hiện các dấu hiệu gợi ý phản ứng dị ứng nghiêm trọng như nổi mề đay, phù mặt hoặc họng, khó thở, tim đập nhanh, chóng mặt hoặc yếu bất thường, cần được đánh giá y tế ngay.

Lưu ý: Phản ứng sau tiêm có thể khác nhau ở từng người. Người tiêm không nên tự đánh giá hiệu quả của vắc xin dựa trên việc có hoặc không có phản ứng sau tiêm. Việc tuân thủ lịch tiêm và thực hiện đầy đủ hướng dẫn của nhân viên y tế giúp quá trình tiêm chủng an toàn, phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Sau khi tiêm vắc xin nên theo dõi tại cơ sở tiêm ít nhất 30 phút

Quy trình tiêm vắc xin Shingrix tại Bệnh viện Đại học Phenikaa

Lựa chọn địa chỉ tiêm chủng uy tín tại Hà Nội không chỉ dựa trên khả năng cung cấp vắc xin mà còn cần quan tâm đến quy trình khám sàng lọc, tư vấn trước tiêm và theo dõi sau tiêm. Tại Bệnh viện Đại học Phenikaa (PhenikaaMec), người tiêm được tiếp cận quy trình tiêm chủng theo từng bước, từ khai thác thông tin sức khỏe, khám sàng lọc đến theo dõi và quản lý lịch tiêm mũi tiếp theo.

1. Đăng ký và khai thác thông tin sức khỏe

Người có nhu cầu tiêm vắc xin có thể đăng ký qua hotline 1900 2262, đặt lịch trực tuyến hoặc đến trực tiếp Bệnh viện Đại học Phenikaa. Trước khi tiêm, nhân viên y tế tiếp nhận thông tin và khai thác các yếu tố liên quan đến sức khỏe, tiền sử tiêm chủng để hỗ trợ bác sĩ đánh giá phù hợp.

2. Khám sàng lọc trước tiêm

Trước mỗi mũi tiêm, người tiêm được khám sàng lọc nhằm đánh giá tình trạng sức khỏe tại thời điểm tiêm. Bác sĩ xem xét tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến chỉ định hoặc thời điểm tiêm chủng.

Đối với người cao tuổi, người mắc bệnh nền hoặc đang điều trị các bệnh lý cần kiểm soát miễn dịch, bước sàng lọc giúp bác sĩ tư vấn lịch tiêm phù hợp với tình trạng sức khỏe và phác đồ điều trị. Trường hợp có yếu tố cần trì hoãn hoặc thận trọng, người tiêm được hướng dẫn cụ thể trước khi thực hiện.

3. Tiêm chủng và theo dõi sau tiêm

Sau khi hoàn tất khám sàng lọc và đủ điều kiện tiêm, việc tiêm Shingrix được thực hiện theo quy trình. Sau tiêm, người được tiêm ở lại theo dõi tại cơ sở y tế theo hướng dẫn của nhân viên y tế trước khi ra về.

Bên cạnh theo dõi tại chỗ, người tiêm được hướng dẫn cách chăm sóc và theo dõi sức khỏe tại nhà, nhận biết những phản ứng thường gặp cũng như các dấu hiệu bất thường cần liên hệ cơ sở y tế. Điều này đặc biệt quan trọng với người cao tuổi và những người có bệnh nền hoặc đang sử dụng thuốc ảnh hưởng đến hệ miễn dịch.

4. Theo dõi và nhắc lịch mũi tiếp theo

Shingrix được tiêm theo phác đồ 2 liều, vì vậy việc ghi nhớ lịch hẹn và hoàn thành đủ liệu trình là một phần quan trọng của quá trình tiêm chủng. Tại Bệnh viện Đại học Phenikaa, người tiêm được hướng dẫn thời điểm thực hiện mũi tiếp theo và hỗ trợ quản lý lịch hẹn.

Việc nhắc lịch giúp hạn chế tình trạng bỏ quên mũi 2, đồng thời tạo điều kiện để người tiêm chủ động sắp xếp thời gian quay lại bệnh viện theo đúng kế hoạch.

Với quy trình từ đăng ký – khai thác thông tin – khám sàng lọc – tiêm chủng – theo dõi – nhắc lịch, Bệnh viện Đại học Phenikaa hướng đến việc cung cấp dịch vụ tiêm thuận tiện, an toàn và phù hợp với từng người. Đây cũng là một trong những yếu tố người dân có thể cân nhắc khi tìm kiếm địa chỉ tiêm chủng uy tín tại Hà Nội.

Trung tâm Tiêm chủng Bệnh viện Đại học Phenikaa - Địa chỉ tiêm chủng cho mọi độ tuổi

Giá vắc xin Shingrix bao nhiêu?

Giá vắc xin Shingrix tại Bệnh viện Đại học Phenikaa là 3.800.000 đồng/mũi; trọn phác đồ 2 mũi là 7.600.000 đồng (giá tham khảo, áp dụng từ 07/2026).

Người có nhu cầu tiêm vắc xin có thể liên hệ hotline 1900 2262 hoặc đăng ký trực tuyến để được tư vấn về giá, tình trạng sẵn có của vắc xin và lịch tiêm. Trước khi tiêm, người tiêm được khai thác tiền sử sức khỏe và khám sàng lọc nhằm xác định thời điểm tiêm phù hợp.

Kết luận

Chủ động tiêm vắc xin Shingrix là một trong những biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc zona thần kinh và các biến chứng liên quan. Tại Bệnh viện Đại học Phenikaa, người có nhu cầu tiêm được tiếp cận quy trình tiêm chủng có bác sĩ thăm khám, sàng lọc và tư vấn trước khi thực hiện, phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe.

Đặc biệt, với người cao tuổi, người mắc bệnh nền hoặc đang sử dụng thuốc ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng và tình trạng sức khỏe hiện tại để đưa ra hướng dẫn phù hợp. Lịch tiêm được tư vấn dựa trên từng trường hợp, giúp người tiêm chủ động sắp xếp thời gian hoàn thành đủ phác đồ.

Liên hệ Bệnh viện Đại học Phenikaa qua hotline 1900 2262 để được tư vấn lịch tiêm và thông tin cập nhật trước khi đăng ký